Schijnzelfstandigheid en VBAR Wet 2026: Wat ZZP'ers Moeten Weten
Sinds januari 2025 handhaaft de Belastingdienst actief op schijnzelfstandigheid. Als jij als ZZP'er werkt bij een opdrachtgever die jou eigenlijk als werknemer beschouwt, kunnen er flinke gevolgen zijn. In dit artikel leg ik uit wat schijnzelfstandigheid is, welke criteria gelden en hoe je je hiertegen beschermt.
Wat Is Schijnzelfstandigheid?
Schijnzelfstandigheid betekent dat iemand formeel als ZZP'er werkt, maar de arbeidsrelatie in de praktijk lijkt op een dienstverband. De Belastingdienst kijkt dan of er eigenlijk sprake is van een werknemer-werkgeverrelatie.
De wet heet officieel de VBAR: Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties. Ingevoerd om te verduidelijken wanneer er sprake is van een echte zelfstandige en wanneer van een werknemer.
Wanneer Is Er Sprake van Schijnzelfstandigheid?
Er is geen enkelvoudig criterium. De Belastingdienst kijkt naar een samenstel van factoren:
Risicofactoren (wijzen op dienstverband):
- Je hebt maar een opdrachtgever
- Je werkt op vaste tijden op de locatie van de opdrachtgever
- De werkzaamheden zijn identiek aan die van vaste medewerkers
- Je krijgt instructies over hoe je het werk moet uitvoeren
- Meer dan 70% van je inkomsten komt van een opdrachtgever
- Je hebt geen eigen klanten of ondernemersrisico
Goede signalen (echte zelfstandigheid):
- Je hebt meerdere opdrachtgevers
- Je bepaalt zelf je werktijden en werkplek
- Je werkt met eigen materiaal en tools
- Je hebt een resultaatverplichting (je levert een eindproduct)
- Je draagt eigen aansprakelijkheid
- Je kunt werk uitbesteden aan anderen
Hoe meer risicofactoren, hoe groter de kans dat de Belastingdienst de relatie als dienstverband beschouwt.
De Gevolgen van Handhaving
Wordt een opdracht als schijnzelfstandigheid aangemerkt, dan zijn er gevolgen:
Voor de opdrachtgever:
- Naheffing loonbelasting over de betaalde ZZP-vergoeding
- Betaling van werknemerspremies (WW, WAO)
- Mogelijke boetes
Voor de ZZP'er:
- Verlies van ondernemersvoordelen (zelfstandigenaftrek, MKB-winstvrijstelling)
- Mogelijk terugbetalen van onterecht ontvangen toeslagen
Modelovereenkomsten
De Belastingdienst heeft modelovereenkomsten goedgekeurd die je kunt gebruiken als basis voor je opdrachten. Als je werkt conform een goedgekeurde modelovereenkomst, biedt dat enige bescherming. Je kunt modelovereenkomsten vinden op de website van de Belastingdienst.
Hoe Bescherm Je Jezelf als ZZP'er?
1. Werk voor meerdere opdrachtgevers
Economische afhankelijkheid van een klant is een sterke indicator voor schijnzelfstandigheid. Streef naar minimaal 2-3 opdrachtgevers per jaar.
2. Registreer je uren nauwkeurig
Goede urenadministratie is bewijs van zelfstandig werken. Als jij zelf bijhoudt wanneer je werkt, toont dat autonomie aan. Download Toggle Time Tracker gratis op je iPhone. Je registreert je uren per project met tijdstempel — direct bewijs dat jij de regie hebt over je werkuren.
3. Factureer per opdracht of resultaat
Factureer op basis van een opgeleverd resultaat of project, niet alleen per uur. Dit onderstreept de resultaatverplichting.
4. Gebruik professionele eigen werktools
Gebruik je eigen laptop, software en tools. Werken op door de opdrachtgever ingerichte apparatuur wijst op een dienstverband.
5. Documenteer je onafhankelijkheid
Sla e-mails op waaruit blijkt dat jij beslissingen neemt en zelfstandig opereert. Dit is je bewijs bij een eventuele controle.
Samenvatting
- Schijnzelfstandigheid is een ZZP-relatie die in de praktijk op een dienstverband lijkt
- De VBAR wet verduidelijkt de criteria voor arbeidsrelaties
- Handhaving is actief vanaf januari 2025
- Gevolgen bij handhaving: naheffingen voor opdrachtgever, verlies aftrekposten voor ZZP'er
- Bescherm jezelf: meerdere klanten, eigen urenadministratie, resultaatgericht werken
